Pjongjang: Serce Enigmatycznej Korei Północnej
Pjongjang, stolica Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej, stanowi jedną z najbardziej zagadkowych i intrygujących metropolii na świecie. To nie tylko geograficzne, ale przede wszystkim polityczne, gospodarcze i kulturalne centrum państwa, rządzonego od dekad przez dynastię Kimów. Ulokowane nad malowniczą rzeką Taedong, miasto to jest wizytówką – a zarazem starannie wyreżyserowaną scenografią – północnokoreańskiego reżimu. Jego monumentalna architektura, szerokie aleje i wszechobecne symbole ideologii Dżucze tworzą krajobraz nieporównywalny z żadnym innym na globie. Zrozumienie Pjongjangu to klucz do pojęcia specyfiki i funkcjonowania jednego z najbardziej izolowanych krajów świata.
Pjongjang to miasto kontrastów, gdzie fasada nowoczesności i potęgi skrywa głęboko zakorzenione mechanizmy kontroli i propagandy. To tutaj zapadają najważniejsze decyzje polityczne, tu mieści się Partia Pracy Korei, a także najważniejsze instytucje rządowe i wojskowe. Mimo licznych sankcji międzynarodowych i wyzwań gospodarczych, stolica utrzymuje status uprzywilejowanego ośrodka, będącego symbolem narodowej dumy i niezłomności w obliczu zewnętrznych nacisków. Dla przytłaczającej większości Koreańczyków Północnych, Pjongjang jest niedostępnym rajem, a dla zagranicznych obserwatorów – fascynującym, choć hermetycznym obiektem badań.
Geografia i Topografia: Fundamenty Pjongjangu
Pjongjang jest strategicznie usytuowany w zachodniej części Półwyspu Koreańskiego, około 110 kilometrów od wybrzeża Morza Żółtego, co zapewnia mu dostęp do szlaków morskich, choć w ograniczonym zakresie. Miasto leży w centralnym regionie Korei Północnej, na rozległej równinie, otoczonej z trzech stron wzniesieniami, które oferują naturalną ochronę. Jego centralnym elementem geograficznym jest rzeka Taedong-gang (Wielka Rzeka Wschodu), która przepływa przez miasto, dzieląc je na dwie główne części. Taedong to nie tylko malowniczy element krajobrazu; jest to także kluczowa arteria komunikacyjna, wykorzystywana do transportu towarów i pasażerów, a także jako źródło wody pitnej i rekreacji. Jej wody wpływają do Zatoki Zachodniokoreańskiej, co historycznie miało znaczenie obronne i handlowe.
Klimat Pjongjangu jest kontynentalny monsunowy, charakteryzujący się wyraźnymi porami roku. Zimy są mroźne i suche, ze średnimi temperaturami w styczniu spadającymi do około -5°C, a nierzadko nawet niżej. Lata są natomiast gorące i wilgotne, z temperaturami w lipcu i sierpniu często przekraczającymi 25°C, a opady deszczu są obfite, często związane z monsunami. Roczna suma opadów wynosi średnio około 900-1000 mm, z czego większość przypada na miesiące letnie. Taedong, wraz z kilkoma mniejszymi rzekami i strumieniami, odgrywa kluczową rolę w gospodarce wodnej miasta, która jest zarządzana przez państwo w sposób scentralizowany. W prowincji P’yŏngyang Chikhalsi, w skład której wchodzi stolica, dominują tereny rolnicze i niewielkie pasma górskie, co wpływa na samowystarczalność miasta w zakresie produktów rolnych. Warto zaznaczyć, że w pobliżu leży góra Pektu (Paektu), święta góra dla Koreańczyków, symbolizująca początki narodu i często wykorzystywana w propagandzie jako miejsce narodzin Kim Dzong Ila.
Historia Pjongjangu: Od Starożytności do Współczesności
Historia Pjongjangu jest niezwykle długa i burzliwa, sięgająca tysięcy lat wstecz. Miasto, znane w starożytności jako wanggeomseong, było legendarną stolicą królestwa Gojoseon, pierwszego państwa koreańskiego, założonego około 2333 roku p.n.e. Przez wieki Pjongjang odgrywał kluczową rolę strategiczną i kulturalną. Był stolicą królestwa Goguryeo, jednej z Trzech Królestw Korei, od 427 do 668 roku n.e. W tym okresie dynamicznie się rozwijał jako centrum polityczne, militarne i kulturowe, pozostawiając po sobie liczne zabytki i ruiny, choć wiele z nich zostało zniszczonych w późniejszych konfliktach.
W okresie dynastii Koryo (918-1392) miasto, zwane Seogyeong (Zachodnia Stolica), pełniło rolę ważnego ośrodka administracyjnego i kulturalnego, będąc drugą po Kaesongu stolicą kraju. Później, za czasów dynastii Joseon (1392-1910), choć już nie pełniło funkcji stolicy, nadal zachowywało status regionalnego centrum.
Jednak to XX wiek przyniósł Pjongjangowi radykalne zmiany. Po zajęciu Korei przez Japonię w 1910 roku, miasto stało się ważnym ośrodkiem przemysłowym. Po zakończeniu II wojny światowej i podziale Korei, Pjongjang został stolicą nowo powstałej Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej (KRLD) w 1948 roku, pod przewodnictwem Kim Ir Sena.
Wojna koreańska (1950-1953) była dla Pjongjangu katastrofalna. Miasto zostało niemal całkowicie zniszczone przez intensywne bombardowania alianckie. Szacuje się, że nawet 90% zabudowy legło w gruzach. Jednak po zawieszeniu broni, pod kierownictwem Kim Ir Sena i z pomocą Związku Radzieckiego oraz Chińskiej Republiki Ludowej, Pjongjang rozpoczął ambitny program odbudowy, realizowany w duchu ideologii Dżucze (samodzielności). Odbudowa ta była prowadzona w niezwykłym tempie, często określanym jako „prędkość Chollima” (od legendarnego skrzydlatego konia). Miasto zostało zaprojektowane od nowa jako monumentalny symbol potęgi i osiągnięć socjalizmu, z szerokimi alejami, placami defiladowymi i reprezentacyjnymi budynkami, które miały manifestować siłę narodu koreańskiego. Ta historyczna transformacja ugruntowała jego rolę jako strategicznego centrum, wizytówki i serca północnokoreańskiego reżimu, miejsca, gdzie historia jest nieustannie reinterpretowana i wykorzystywana do celów politycznych.
Architektura i Urbanistyka: Miasto-Symbol Reżimu
Architektura Pjongjangu jest czymś więcej niż tylko zbiorem budynków – to starannie zaaranżowana scenografia, mająca na celu gloryfikowanie państwa, ideologii Dżucze i dynastii Kimów. Dominującym stylem jest socrealizm, charakteryzujący się monumentalnością, symetrią i symbolicznym wykorzystaniem przestrzeni. Szerokie arterie, takie jak ulica Kwangbok (Aleja Wyzwolenia), zaprojektowane są tak, by mogły pomieścić masowe parady wojskowe i uroczystości państwowe, podkreślając potęgę i jedność narodu. Brak tradycyjnej reklamy (poza propagandowymi muralami i bilbordami) oraz jednorodność zabudowy sprawiają, że miasto sprawia wrażenie idealnie uporządkowanego, choć nieco sterylnego.
Wśród najbardziej rozpoznawalnych symboli Pjongjangu znajdują się:
* Łuk Triumfalny: Inspiracją dla niego był paryski Łuk Triumfalny, lecz pjongjański jest o 10 metrów wyższy, osiągając 60 metrów wysokości i 50 metrów szerokości. Zbudowany w 1982 roku dla uczczenia antyjapońskiej walki Kim Ir Sena, znajduje się w miejscu, gdzie wygłosił on swoje pierwsze publiczne przemówienie po powrocie do Pjongjangu.
* Wieża Idei Dżucze (Juche Tower): Zbudowana w 1982 roku dla upamiętnienia 70. urodzin Kim Ir Sena, osiąga imponujące 170 metrów wysokości, wliczając w to 20-metrowy płomień na szczycie. Składa się z 25 550 granitowych bloków, symbolizujących każdy dzień życia Kim Ir Sena do momentu jej ukończenia. Dżucze Tower jest symbolem samowystarczalności i niezależności KRLD.
* Wielki Pomnik na Wzgórzu Mansu (Mansu Hill Grand Monument): To jeden z najbardziej ikonicznych i strategicznie ważnych miejsc w Pjongjangu. Głównym elementem jest 20-metrowy posąg Kim Ir Sena, przedstawionego w płaszczu, symbolizującym jego rolę jako dowódcy. W 2012 roku, po śmierci Kim Dzong Ila, obok dodano również jego posąg, w identycznej pozie. Za posągami rozciąga się monumentalna mozaika przedstawiająca górę Paektu, a po bokach znajdują się dwie grupy rzeźb z brązu, przedstawiające rewolucyjnych bojowników i robotników, symboliczną manifestację siły narodu i partii. Odwiedzający są zobowiązani do składania pokłonów i kwiatów.
* Kumsusan Pałac Słońca (Kumsusan Palace of the Sun): To mauzoleum, gdzie spoczywają zabalsamowane ciała Kim Ir Sena i Kim Dzong Ila. Jest to największe mauzoleum na świecie poświęcone przywódcy komunistycznemu i stanowi obiekt kultu jednostki. Jest to miejsce pielgrzymek dla Koreańczyków i obowiązkowy punkt dla nielicznych zagranicznych gości.
* Hotel Ryugyong: Ten gigantyczny, 105-piętrowy hotel w kształcie piramidy, o wysokości 330 metrów, jest symbolem zarówno ambicji, jak i problemów gospodarczych Korei Północnej. Budowę rozpoczęto w 1987 roku, ale została wstrzymana na prawie 16 lat z powodu braku funduszy. Do dziś, mimo ukończenia elewacji i zainstalowania świateł LED, jego wnętrze w dużej mierze pozostaje niewykończone i nieczynne. Jest to jeden z najwyższych, nieużywanych budynków na świecie.
* Pomnik Budowniczych Partii Robotniczej (Monument to Party Founding): Ten monumentalny pomnik, o wysokości 50 metrów, przedstawia sierp, młot i pędzel – symbole robotników, chłopów i inteligencji, czyli trzonu Partii Pracy Korei. Został odsłonięty w 1995 roku z okazji 50. rocznicy powstania partii.
Urbanistyka Pjongjangu jest ściśle kontrolowana. Przestrzenie publiczne, takie jak Plac Kim Ir Sena, są wykorzystywane do masowych wieców i parad, które mają na celu demonstrowanie siły państwa i lojalności obywateli. Budynki mieszkalne są często ogromnymi blokami, oferującymi podstawowe udogodnienia, ale z ograniczoną swobodą indywidualnych modyfikacji. Nawet ruch uliczny jest częścią tego starannie zaplanowanego obrazu – słynne „Traffic Ladies”, elegancko ubrane policjantki, ręcznie kierują ruchem na głównych skrzyżowaniach, co dodaje miastu unikalnego charakteru i podkreśla kontrolę. Cała ta architektura i urbanistyka służą celowi propagandowemu, tworząc wizję silnego, zjednoczonego narodu pod mądrym przewodnictwem.
Gospodarka i Codzienne Życie: Fenomen Pjongjangu
Gospodarka Pjongjangu, choć centralna dla całej KRLD, funkcjonuje w ramach specyficznego, ściśle scentralizowanego systemu, uwarunkowanego dekadami izolacji i sankcji międzynarodowych. Miasto jest uprzywilejowanym ośrodkiem, gdzie koncentruje się większość przemysłu ciężkiego, ale także dynamicznie rozwijający się w ostatnich latach sektor usług i handlu – choć wszystko pod ścisłą kontrolą państwa.
W Pjongjangu działają kluczowe zakłady przemysłowe, w tym:
* Przemysł maszynowy: Produkcja maszyn rolniczych, narzędzi, a także komponentów dla przemysłu zbrojeniowego.
* Przemysł chemiczny: Wytwarzanie nawozów sztucznych, włókien syntetycznych i innych produktów chemicznych.
* Przemysł włókienniczy: Pjongjang jest domem dla największych przędzalni bawełny i fabryk odzieżowych.
* Przemysł spożywczy: Produkcja podstawowych artykułów spożywczych dla stolicy i okolic, takich jak ryż, przetwory zbożowe, ale także bardziej luksusowych towarów, np. piwo Taedonggang.
* Przemysł materiałów budowlanych: Kluczowy dla ciągłej rozbudowy i modernizacji miasta, obejmujący cementownie i fabryki prefabrykatów.
Źródłem energii dla pjongjańskiego przemysłu są głównie elektrownie cieplne, zasilane lokalnymi zasobami węgla kamiennego. W ostatnich latach zaobserwowano inwestycje w odnawialne źródła energii, w tym farmy słoneczne, choć ich skala jest ograniczona. Mimo trudności, Pjongjang jest motorem napędowym północnokoreańskiej gospodarki, a elity państwowe dążą do utrzymania w nim względnej stabilności i dobrobytu, co ma służyć jako przykład dla reszty kraju.
Codzienne życie w Pjongjangu znacznie różni się od tego w innych częściach Korei Północnej. Mieszkańcy stolicy, często selekcjonowani pod kątem lojalności wobec reżimu, cieszą się lepszym dostępem do towarów, usług i infrastruktury. System transportu publicznego jest efektywny i rozbudowany:
* Metro w Pjongjangu: Jest jednym z najgłębszych na świecie (ponad 100 metrów pod ziemią, służąc także jako schron przeciwlotniczy), składa się z dwóch linii i 17 stacji. Stacje są znane ze swoich luksusowych zdobień, marmurowych wykończeń, żyrandoli i propagandowych mozaik, przedstawiających sceny z życia przywódców i osiągnięć socjalizmu. To nie tylko środek transportu, ale także podziemne muzeum.
* Autobusy i trolejbusy: Stanowią podstawę naziemnego transportu publicznego, kursując po szerokich alejach miasta.
* Tramwaje: Nowoczesne tramwaje i te starszego typu, importowane z Europy Wschodniej, uzupełniają sieć komunikacyjną.
* Taksówki: Dostępne, ale relatywnie drogie i używane głównie przez uprzywilejowaną klasę lub nielicznych turystów.
* Międzynarodowy Port Lotniczy Sunan: Choć to główne lotnisko kraju, jego aktywność jest bardzo ograniczona. Obsługuje loty głównie do Pekinu, a także sporadycznie do Władywostoku czy innych miast w regionie, w zależności od relacji dyplomatycznych i sytuacji międzynarodowej. Jest to jeden z niewielu punktów styku KRLD ze światem zewnętrznym.
W Pjongjangu funkcjonują państwowe sklepy, supermarkety (w tym Pjongjang Department Store No. 1), a także rosnąca liczba prywatnych (choć kontrolowanych przez państwo) punktów handlowych i restauracji, oferujących produkty zarówno krajowe, jak i importowane (często z Chin). Dostęp do luksusowych towarów jest ograniczony, ale widoczny dla niektórych mieszkańców. Pjongjang to także miasto, gdzie rzadziej występują przerwy w dostawie prądu czy wody niż w regionach poza stolicą, co podkreśla jego uprzywilejowany status. Mimo to, życie codzienne jest mocno kontrolowane przez państwo, a mieszkańcy podlegają ścisłemu nadzorowi.
Kultura, Edukacja i Propaganda: Kształtowanie Umysłów w Stolicy
Pjongjang jest epicentrum północnokoreańskiej kultury i edukacji, które to dziedziny są ściśle splecione z propagandą i ideologią państwową. Każdy aspekt życia kulturalnego i edukacyjnego w stolicy ma na celu wzmacnianie lojalności wobec reżimu i kultu jednostki Kimów.
W Pjongjangu znajduje się wiele kluczowych instytucji edukacyjnych i naukowych, świadczących o jego roli jako intelektualnego centrum kraju:
* Uniwersytet im. Kim Ir Sena: To najbardziej prestiżowa uczelnia wyższa w Korei Północnej, założona w 1946 roku. Skupia najlepszych studentów z całego kraju i jest kuźnią przyszłych elit politycznych, naukowych i wojskowych. Oferuje szeroki zakres kierunków, od nauk ścisłych po humanistyczne, lecz wszystkie programy nauczania są przesiąknięte ideologią Dżucze i marksizmem-leninizmem.
* Politechnika Kim Chaeka: Ważny ośrodek inżynierii i technologii, kształcący specjalistów dla przemysłu i obronności.
* Akademia Nauk (State Academy of Sciences): Główna instytucja badawcza kraju, prowadząca badania w dziedzinach fizyki, chemii, biologii i technologii wojskowej.
Kultura w Pjongjangu jest narzędziem propagandy. Sztuka, muzyka, teatr i kino ściśle służą promowaniu wartości rewolucyjnych i lojalności wobec przywódców. W stolicy znajdują się liczne obiekty kulturalne:
* Grand People’s Study House (Wielka Biblioteka Ludowa): Monumentalny budynek w centrum Pjongjangu, będący jednocześnie biblioteką narodową i centrum nauki dla dorosłych. Posiada kolekcję ponad 30 milionów książek (w tym zagranicznych, choć z ograniczeniami dostępu) i jest symbolem zaangażowania państwa w edukację mas.
* Muzeum Zwycięskiej Wojny Ojczyźnianej (Victorious Fatherland Liberation War Museum): Jedno z największych muzeów w Pjongjangu, przedstawiające historię wojny koreańskiej z perspektywy Korei Północnej. Muzeum jest bogate w eksponaty wojenne, dioramy i gigantyczne freski, wszystko w celu podkreślenia heroizmu narodu i przywódców w walce z „agresorami imperialistycznymi”.
* Muzeum Historii Korei: Prezentuje bogatą historię Korei od czasów starożytnych, interpretowaną jednak zgodnie z oficjalną narracją, która podkreśla ciągłość narodu koreańskiego i jego walkę o niepodległość.
* Teatry i Pałace Kultury: Pjongjang posiada wiele nowoczesnych teatrów, takich jak Wielki Teatr Wschodni czy Pałac Ludowej Kultury, gdzie odbywają się państwowe przedstawienia, opery rewolucyjne i występy artystyczne. Spektakle te są zazwyczaj nasycone treściami propagandowymi, ale prezentują wysoki poziom artystyczny.
Jednym z najbardziej spektakularnych przejawów kultury masowej są Masowe Gry Arirang (Arirang Mass Games), które przez lata odbywały się na Stadionie 1 Maja Rungrado. Chociaż ich regularność jest zmienna, są to gigantyczne widowiska z udziałem dziesiątek tysięcy artystów (gimnastyków, tancerzy, uczniów tworzących mozaiki ludzkie), celebrujące historię Korei Północnej, jej osiągnięcia i ideologię. To prawdziwy teatr na skalę państwową, świadectwo perfekcyjnej organizacji i kontroli nad społeczeństwem.
Rola propagandy w Pjongjangu jest wszechobecna. Od monumentalnych pomników Kimów, przez propagandowe murale i hasła na budynkach, po treści emitowane w radiu i telewizji – wszystko ma na celu utrwalenie kultu jednostki, promowanie ideologii Dżucze i ukazanie KRLD jako niezłomnego bastionu socjalizmu. Nawet przestrzeń publiczna, z jej rzeźbami, mozaikami i pomnikami, pełni funkcję edukacyjną i propagandową, stale przypominając obywatelom o ich roli w budowaniu silnego państwa.
Pjongjang w Systemie Politycznym Korei Północnej: Centrum Władzy i Kontroli
Pjongjang jest niezaprzeczalnym centrum politycznym Korei Północnej, miejscem, gdzie zapadają wszystkie kluczowe decyzje, a władza Kim Dzong Una jest najbardziej widoczna i bezwzględna. To tutaj mieści się siedziba Partii Pracy Korei (KWP) – jedynej partii rządzącej, która kontroluje każdy aspekt życia politycznego, gospodarczego, społecznego i kulturalnego kraju. W Pjongjangu znajdują się również wszystkie główne instytucje rządowe, ministerstwa oraz centrala Koreańskiej Armii Ludowej.
Rola Pjongjangu w reżimie północnokoreańskim jest wielowymiarowa:
* Pjongjang jako Twierdza Władzy: Miasto jest najlepiej chronionym i najbardziej strategicznie ważnym obszarem w KRLD. Jest to symboliczne serce państwa, gdzie stacjonują elitarne jednostki wojskowe odpowiedzialne za ochronę przywódcy i struktur państwowych.
* Centrum Decyzyjne: Wszystkie kluczowe decyzje dotyczące polityki wewnętrznej i zagranicznej, programów gospodarczych, rozwoju militarnego (w tym programu nuklearnego i rakietowego) są podejmowane właśnie w Pjongjangu przez Kim Dzong Una i wąskie grono jego doradców. Biura i rezydencje najwyższych urzędników partyjnych i wojskowych znajdują się w stolicy, co podkreśla jej centralną rolę.
* Wizytówka Reżimu: Pjongjang służy jako „wystawowy salon” Korei Północnej. To tutaj zapraszani są zagraniczni dyplomaci, dziennikarze i nieliczni turyści. Miasto jest starannie utrzymywane i rozbudowywane, aby prezentować obraz sukcesu, stabilności i dobrobytu, w kontraście do często trudnej rzeczywistości w prowincjach. Nowe drapacze chmur, luksusowe bloki mieszkalne dla naukowców czy sportowców, choć dostępne tylko dla wybranej elity, mają świadczyć o sile państwa.
* Narzędzie Propagandy: Każda ulica, każdy budynek, każdy monument w Pjongjangu jest elementem gigantycznego systemu propagandowego. Parady wojskowe na Placu Kim Ir Sena, masowe wiece i uroczystości państwowe są skrupulatnie organizowane, aby demonstrować jedność narodu wokół przywódcy, celebrować osiągnięcia reżimu i budować poczucie narodowej dumy. Są to spektakle mające na celu utrwalenie kultu jednostki i dyscypliny społecznej.
* Miejsce Kultu Jednostki: Pjongjang jest głównym ośrodkiem kultu dynastii Kimów. Posągi, pomniki, obrazy i miejsca pamięci związane z Kim Ir Senem, Kim Dzong Ilem i Kim Dzong Unem są wszechobecne. Wizyty w ich mauzoleum czy przed pomnikami są obowiązkowe dla mieszkańców i turystów, co świadczy o głębokim zakorzenieniu ideologii w życiu codziennym.
* Kontrola Społeczna: Życie mieszkańców Pjongjangu jest ściśle monitorowane. Aby zostać mieszkańcem stolicy, wymagana jest specjalna zgoda i potwierdzenie lojalności wobec reżimu. Dostęp do informacji jest cenzurowany, a swoboda przemieszczania się i wyrażania opinii jest bardzo ograniczona. System nadzoru państwowego jest wszechobecny, odblokowując i kontrolując każdy aspekt życia prywatnego i publicznego.
Pjongjang jest więc nie tylko stolicą, ale przede wszystkim strategicznym centrum totalitarnego systemu, gdzie władza, propaganda i kontrola tworzą nierozerwalny splot, kształtujący życie milionów ludzi i definiujący wizerunek Korei Północnej na arenie międzynarodowej.
Wnioski: Miasto Wyjątkowe – Okiem Obserwatora
Pjongjang to miasto, które wymyka się prostym definicjom. Z jednej strony, jest to spektakularna metropolia, starannie zaprojektowana i utrzymana, z monumentalną architekturą, rozbudowanym systemem transportu i względnym dostatkiem, szczególnie w porównaniu z resztą kraju. Z drugiej strony, jest to miasto głębokich paradoksów – wizytówka reżimu, który opiera się na izolacji, wszechobecnej propagandzie i ścisłej kontroli nad życiem obywateli.
Dla zagranicznego obserwatora Pjongjang stanowi fascynujące studium przypadku. Jest to unikalny przykład miasta, które zostało praktycznie stworzone od nowa, aby służyć konkretnej ideologii politycznej. Każdy element jego krajobrazu, od wieżowców po pomniki, jest nasycony znaczeniem symbolicznym i propagandowym. Zrozumienie Pjongjangu wymaga spojrzenia poza fasadę, analizy jego historii, struktury społecznej i ekonomicznej w kontekście specyficznego systemu politycznego Korei Północnej.
Praktyczne wskazówki dla interpretacji informacji o Pjongjangu:
1. Krytyczna Analiza Źródeł: Informacje o Korei Północnej i Pjongjangu są często obarczone stronniczością – zarówno ze strony oficjalnych mediów KRLD (propaganda), jak i mediów zachodnich (sensacjonalizm, brak dostępu do źródeł). Zawsze staraj się weryfikować fakty z wielu, najlepiej niezależnych źródeł (np. raporty organizacji pozarządowych, analizy eksperckie, zdjęcia satelitarne).
2. Zrozumienie Kontekstu Propagandowego: Pamiętaj, że to, co jest pokazywane w Pjongjangu (czy to w mediach, czy nielicznym turystom), jest starannie wyselekcjonowane i ma służyć określonym celom propagandowym. Nie wszystko, co wygląda na nowoczesne lub dobrobyt, jest dostępne dla